Connect with us

Köşe Yazıları

1 Mayıs Yaklaşırken

Yayınlanma:

-

Son iki 1 Mayıs, koronavirüs salgınına denk geldi. Salgın süreci 1 Mayıs direnişini fazlasıyla anlamlı ve gerekli bir hale getirmişti ancak pandemi tedbirleri kapsamında 1 Mayıs etkinlikleri, hatta duyuru ve çağrıları bile yasaklandı.

İşçilerin, bir bütün hâlinde hayatın yükünü çeken emekçi kitlelerin kendilerini kuşatan acımasız çevrime karşı durabilecekleri bütün alan ve araçlardan uzak tutulmaya çalışıldığını herkes, alenen görebilmektedir. Sendikalaştıkları için işten atılmalar Türkiye’deki emekçilerin maruz kaldığı bir rutinken sendika hakları teorik olarak kabul edilen PTT işçilerinin sendika kurdukları için işten atılması bunun güncel örneğidir.

Devlet-sermaye işbirliğinin alın terine karşı yürüttüğü acımasız saldırılar karşısında çok küçük hâleler şeklinde beliren çok sayıda direnişi biliyor ve yakından takip ediyoruz ancak bu direnişler bir türlü kitleselleşemiyor. Bu şekilde parça parça ve çoğu kez birbirinden bağımsız, birbiriyle irtibatlanamadan lokal hedef ve kazanımlara odaklı direnişlerin en fazla 1 Mayıs vesilesiyle -kısmen- bir araya gelebildiğini görüyoruz ancak o fırsat da direnişçilerin elinden, bir baskı aracına dönen pandemi tedbirleri vesilesiyle tümüyle alınmak isteniyor. Bu durumda çemberin iyice daraldığı söylenebilir.

Pandemi koşullarında işçi çıkarmanın yasaklandığına dair zevahire oynayan hükmün, Kod 29 denilen uygulamayla hem de çok daha berbat bir şekilde nasıl ters yüz edildiğini gördük. İki yüz bine yakın işçinin bu kod marifetiyle işlerinden, hem de ahlaksızlık fişlemesiyle hesapsız, tazminatsız atıldığına şahit olduk. Bir avuç işçi birçok direniş merkezinde bağıra çağıra bu ahlaksız ve rezil uygulamayı geniş toplum kesimlerine, siyasetin gündemine taşımayı başardı. Pandemi koşullarını fırsat bilen ahlaksızlık alın terinden başka bir varlığı olmayan insanları başka bir işe giremeyecek şekilde damgalamaktan çekinmedi. Allah da o zulüm sahiplerine gün yüzü göstermesin!

Emek sahiplerinin mücadeleleri çok boyutlu bir mahiyet arz eder. Bunların bir kısmı yakın hedeflere odaklanırken ana hatlar uzun soluklu tutum ve hazırlıkları gerekli kılar. İnsanların günlük iaşelerini temin imkânları egemenlerce o derece zorlaştırılmıştır ki teorik, entelektüel açılımlara fırsat verecek, sağlam direniş hat ve modellerini mümkün kılacak fırsatları bulmak bu sınıflar için çoğu zaman mümkün olamıyor. Bilemiyorum, üstenci bir pozisyona düşmeden belki de bu ağırlaştırılmış koşulların bunu mümkün kılması gerektiğini söylemeliyim. Birçok tarihsel örneğe bu zaviyeden bakmak mümkündür.

Hakça bölüşüm ve adil paylaşımın temelinde yer alması gereken hakça üretime odaklı, tevhid ve adalet çizgisini kendine yol eylemiş bir tutum bütün açmazlara karşı emekçi kitleler için yeni ve heyecan verici bir yürüyüşü mümkün kılabilir. Daha önce emek mücadelesinde kendine pek yer bulamamış bu dil/söylem cılız izler sürülerek pekiştirilip sağlamlaştırılabilir. Bu mümkün hâlin İslami hareketin temel perspektiflerinden biri olduğu su götürmezdir ancak Türkiye’deki İslamî çevreler bu zorunluluk ve imkânı göz ardı etmekte maharet sahibi olduklarını fazlasıyla göstermişlerdir.

Kimi İslami oluşumlar ürettikleri saplantılı bir steril dil sebebiyle sermaye rejiminin çelişkilerini görme fırsatının uzağına düşmüş, kimi de doğrudan düzenle bütünleşerek mutlak manada kaybetmiştir. İslami hareketin/mücadelenin teorik zeminden zulüm-adalet kapışmasıyla açığa çıkan pratik görünürlüğe yönelmesi gerekirken bu, bir türlü mütekâmilen gerçekleşememiştir. İslami hareketlerin ezilenler, yoksullar ve hürriyeti gasp edilenler için umut olma potansiyel ve ufku bu nedenle açığa çıkamamıştır.

Yine de İslami hareketin bazı parçaları bu sahayı boş bırakmamıştır. Farklı oluşumlar, İslami bir söylem üzerine özellikle 1 Mayıs, asgari ücret, iş cinayetleri, mevsimlik tarım işçileri, işten atılmalar gibi emek mücadelesi alanına dâhil olmuştur ancak ana akımlar bu çabaları bir yandan ‘sosyalizan’ sıfatıyla mahkûm etmeye çalışmış, bir yandan da görmezden gelerek meselenin tartışma alanlarına girmesine izin vermemiştir.

Yine bir 1 Mayıs arifesindeyiz.  Sadece Türkiye’de değil, bütün dünyada bir bütün hâlinde insanlık ve canlı-cansız bütün varlıklar kendilerini korkunç bir yıkım, yozlaşma ve çürümeye sürüklemeye azmetmiş kötülüğün pençesinde kıvranmaktadır. Başka bir anlam yurdunu inşa edecek çarpıcı bir paradigma teklifiyle bu toplamın sesi olmak mümkündür ve bu, imanın temel şartıdır.

Her şeyi, başından sonuna her şeyi yeni baştan kurmak gerekebilir, âcizane ben de öyle düşünüyorum. Mevcut işçi, emekçi, sermaye, paylaşım, bölüşüm, üretim, tüketim kavramları da dâhil olmak üzere… Ama bir başlangıca ihtiyacımız var: Zulüm ve sömürüye karşı yükselen canhıraş feryadın yanında durmak! Bu sorumluluk,  başlangıçta herhangi bir teorik beyanata bile lüzum etmeyen bir sorumluluktur ve bundan kaçılamaz.

Kendini dar alanlara hapsetmiş İslami duyarlılıklar tarafından -elbette fevkalâde ehemmiyet ifade eden- ilkesellikler gözden geçirilmelidir. Adalet arayan bu evrensel çığlığa Tevhidin kurtuluş çağrısını, onun yanında durarak götürmelidir. Kabul ya da red elbette muhataplara kalmıştır ancak her ne olursa olsun zulüm ve sömürüye karşı pozisyon tahkim edilmelidir, o mevzi terk edilemez.

8 Şubat 1974’te Niksar’da doğdu. Niksar İmam-Hatip Lisesinden ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Kurucu ve yöneticilerinden olduğu TOKAD, Özgür Yazarlar Birliği, Eğitim İlke-Sen bünyelerinde yer almakta ve 2004 yılında yayımlanmaya başlayan Tasfiye edebiyat-düşünce dergisinin editörlüğünü yürütmektedir. Yüzümüzü Ağartan, Kar Kesilen, Kiralık Meydan ve Ferhat’ın Şemsiyeleri adlı öykü kitaplarının yanı sıra İlim Yayma’nın Penceresi adlı bir de anı kitabı bulunmaktadır. YeniPencere.com sitesinde editörlük ve yazarlık çalışmalarını sürdürmekte ve 1996’dan bu yana edebiyat öğretmenliği yapmaktadır.

Tıklayın, yorumlayın

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Köşe Yazıları

Müfteriler İçin Yasa

Yayınlanma:

-

Türkiye’de çokça mağduru olan yasalardan biri de 6284 Sayılı Yasa. Bu, öylesine çürük bir yasa ki, kadına şiddeti önlemek gibi iyiniyetli bir çabanın ürünü olsa da yol açtığı yıkım hayli ağır ve yaygın.

Yasayı, müfterileri koruyan, kollayan bir yasa olarak değerlendirmek yanlış olmaz. Düşünün ki kolayca atılan bir iftira, hakim ve polis gücünü kuşanıp balyoza dönüşüyor ve erkeklerin, babaların suratına iniyor.

Kocanızı evden uzaklaştırıp sevgilinizle alem mi yapmak istiyorsunuz, bu yasa tam size göre, bir telefon veya dilekçe ile iftiranızı atıyorsunuz, hakim 24 saat içinde karar vermek zorunda, “mahkeme” kararı ertesi gün kapınızda. Kocanızın itibarı sarsıldı ve aylarca eve gelemez. Aksi bir durum olursa hapis cezası var, polis hizmetinize amade kılınmış!

İki çocuk babası müvekkilim, bu yasanın şiddetine maruz kalıyor ve dördüncü kez evden uzaklaştırılıyor. Son uzaklaştırma kararı üzerine avukat olarak müdahil oldum ve aşağıdaki dilekçeyi sundum. Uzaklaştırma kararı bir günde alındı, benim itirazım ve takibim sonucu altı gün sonra nihayet karar çıktı: Red. (Şaşırdık mı, hayır.)

Biz de burda avukatçılık oynuyoruz! Eğer kadının sözü ile herhangi bir delile gerek olmaksızın uzaklaştırma kararları verilecekse neden Mahkemeye gidiliyor? Yakındaki bir polis merkezine gidilsin. Neden yargılama yapılıyormuş havası veriliyor? Ve eğer, itirazlar incelenmeden reddedilecekse, neden itiraz hakkı tanınıyor? Yargılama yapılıyormuş gibi bir algı oluşturmak için mi? (Rahat olun, böyle şeylere gerek yok. Kimse bir hukuk devletinde yaşadığına inanıyor değil, beklentimizi düşürdükçe düşürdük zaten.)

Kesin olan bir şey var: Bu yasayı yapanlar, böylesi bir “istismara”, “suistimale” kapı aralayanlar büyük vebal altındalar.

Aile Mahkemesi kalemindeki memur hanım, beni hemen tanımış, “Avukat bey, o nasıl bir dilekçe öyle!” diyerek şaşkınlığını dile getirdi.

Dedim: “Memur hanım, az bile!”

Kadının beyanını putlaştıran “sapkın” anlayış yüzünden cinsel saldırı, cinsel taciz suçlarını işlediği iddiasıyla haksız yere ceza alan, hapse giren çok sayıda mağdur var Türkiye’de.

İyi yasaların bile kötü uygulayıcılar elinde bir zulüm aracına dönüştüğü ülkede bir de üstüne kötü yasalar gelince, yaşamak işkence halini alabiliyor.

Müvekkilim kadına/eşine şiddet uygulamıyor ama maruz kaldığı haksızlığı da kolay kolay içine sindiremiyor, şahidim.

İnsanı, kendi insanını, toplumunu tanımayan, Adalet bilinci, hakka inancı yetersiz yasa koyucuların icraatları ortada. Bize düşen, bu yasaları tahkik ve mahkum etmek, adalete hizmete yarar yasalarla değiştirmek için emek vermek.

Çürük yasalardan bir yasanın mağdurlarından bir mağdurun hal-i pürmelâlini ortaya koyan dilekçemin açıklamalar kısmı bu amaçla dikkatinize sunuyorum:

1. Müvekkilim, yapımı ve uygulaması ciddi anlamda sorunlu olduğu aşikar 6284 sayılı kanunun mağdurlarından biridir.

2. İşbu karar müvekkilin evden uzaklaştırması hakkında verilen 4. karardır.

3. Müvekkilin eşine karşı herhangi bir şiddeti, hakareti, tehditi, aşağılamayı veya küçük düşürmeyi içerir söz veya davranışı bulunmaksızın alınan kararlar hukuka aykırıdır.

4. Herhangi bir delil, rapor, tanık, belge, sözlü veya yazılı ispat aracı, haklı bir karine olmaksızın, yalnızca kadının tek taraflı ve gerçeğe aykırı iddialarıyla, adeta bakkaldan sakız alınır gibi alınan kararların akla, vicdana, adalet duygusuna, hakkaniyete uyan bir yanı bulunmamaktadır. Böyle bir usul ve esasla alınan karara “Yargı Kararı” demek ancak şeklen ve kerhen mümkündür. Hukuk kavramı ve Yargılama’nın mahiyetine sırt çevrilerek karar alınmamalıdır.

5. Yasanın Hukuk mantığına aykırı ve çürük olması uygulayıcıların elini kolunu bağlamamalı, hakimlerin altına imza attığı kararların maddi değilse bile manevi yükünü taşıdıklarını gözardı edilmemelidir.

6. Karar alınırken titizlik gösterilmemesinin bedelini müvekkilim ve babalarından koparılmış iki küçük çocuk ödemektedir. Bu “keyfi” kararların veballeri olduğu hatırdan çıkartılmamalıdır. Ortada somut bir gerekçe, hatta ciddiye alınacak bir şüphe bile yokken bir insan 6 aydan fazladır evinden uzak tutulmakta, iki evlat babaları hayattayken kısmen yetim bırakılmaktadır.

7. Müvekkilim son uzaklaştırma kararı uyarınca 2 aylık süresini doldurup evine ve evlatlarının yanına döndüğünde, -ki gidecek başka yeri yoktur, satın aldığı o evin halen kredi borcunu ödemektedir- bu kanunu suistimal etmeyi alışkanlık haline getiren eşi, kendisine “Neden eve geldin!?” diyerek çıkışmıştır. Çocukların yanında tartışmaya girişen eşe, kreşe giden dört yaşındaki küçük çocukları karşı çıkmış ve “Anne, bir daha babamı evden uzaklaştırma!” demiştir. Aylardır annesinin yanında kalan çocuklardan küçüğü, babasının hakim kararıyla evden haksız yere uzaklaştırılmasına dilinin döndüğünce bu şekilde isyan etmiştir. Öte yandan, annesinden çok korkan 7 yaşındaki büyük çocukları, babasının bir kez daha evden uzaklaştırılacağını öğrenince odasına girip ağlamaya başlamıştır.

8. Peygamber eşlerinin bile Allah tarafından vahiyle uyarıldığı bir dünyada bu ülkenin kadınları kelimenin tam anlamıyla melek olsalar bile bu yasa hukuka aykırıdır. Yalnızca kadının beyanı ile, hiçbir somut delile ihtiyaç duymadan verilen kararlar zulüm niteliğindedir.

NETİCE VE TALEP :

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle, müvekkilim ve iki çocuğunun daha fazla mağdur olmasına engel olunması adına mezkur haksız ve hukuksuz koruma kararının tümüyle kaldırılmasına karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederim.

Devamını Okuyun

Köşe Yazıları

Aynı Hikâye

Yayınlanma:

-

Zamanlar ve nesiller değişiyor elbette ama hikâye aynı. Aktörler farklı, kurgular benzer. Kurgu da denebilir mi, emin değilim doğrusu. Mutlak bir kurgunun farklı vakitlerde biraz farklı biçimlerde arz-ı endam edişi, ötesi yok gibi.

Habil ile Kâbil’in misyona dayalı soyları her dönem yanımızda, karşımızda duruyorlar. İttifak ve karşıtlıklarımız onların o mutlak kurgudan mülhem pozisyonlarına göre değişiyor ama hikâye devam ediyor, özünü koruyor.

Genç kuşakları heyecanlandıracak, onların havsalalarını yeni anlam alanları ile muhatap alacak bir çizgi ve akışın yokluğundan yakınılabilir. Bu tarz sızlanmaların iyi niyeti mündemiç niteliklerine saygı duyulmalıdır ancak yakınmanın “ne”liğine dâir tartışmalara ihtiyacımız var.

Dönemsel heyecanları tetikleyen yasaklamalar, baskı ve yıldırma politikaları, egemenlerin yaşamların bambaşka taraflarına dönük kuşatmaları gençleri, ideolojik cenahları harekete geçirme potansiyeli vardır mutlaka.

Gençlere dâir bu yazıda da öne çıkan vurgular muhakkak büyük beklentilerin, onların yokluğunda oluşan hayal kırıklıklarının yansımasıdır, bunu da ‘hikâye’ benzetmesiyle dile getirmek tabii karşılanmalıdır.

Genci-yaşlısı ile hakikat yolculuklarında adalet mücadelesi vermeye azmetmiş bir toplam hangi hikâyenin ardından yürüyecektir ya da hangi hikâye onların derlenip toparlanmasına, davranmasına vesile olacaktır?

Hikâye orada öylece duruyor.

Devasa büyüklükte bir destan demeli belki de. Hikâye, görece kısa anlatımlar için daha uygun bir adlandırma.

Orada öylece duran hikâye, üzerinde vâr olduğumuz coğrafya ile yakın zamanlar birlikteliğiyle uzak coğrafyalar ve ciğer paralayan vaziyetler arasında gezinip duruyor: Halk hikâyelerinde olduğu gibi enstrümanlarla buluşan yanık seslerle feryatlarını bütün bir âleme, halklara, coğrafyalara salıyor.

Dijital varlıkların hakikat hedefli kavrayış alanlarında boy verme iddialarından Anadolu’da kuruyan göllerin dudakları çatlatan kuraklıklara uzanan zihinsel altüst oluşlara, Ceylan kızımızdan Aylan bebeğimize kesiksiz ilerleyen zulümlere, alın terinin ayaklar altına alınmaya çalışılan haysiyetine, yıldızlardan cadde ve sokaklara değin hayal edilemez büyüklükteki alanlara tahakküm eden egemenlik biçimlerine, börtü böceğin çığlıklarına, insanın türlü çeşit kuşatmayla nefessiz kalışına kadar aynı hikâye destan olma yolunda emin adımlarla ve gözümüzün içine baka baka devam ediyor.

Hikâye, kendini arayanlar için orada duruyor.

Az evvel dediğimiz gibi, kolayca görünebilmek için kendini büyüterek, azmanlaştırarak. Okuyucu, hadi dinleyici diyelim, esasen yabancısı olmadığı bu kurguya muttali olduktan sonra ne yapacak? İhata imkânlarını aştığı için o çerçeveyi yabancılayıp kendisinden uzak mı duracak?

Hikâye aynı… Muhatapların dönemsel zayıflıkları, alınamayan pozisyonlar onun aynılığını etkilemiyor. Sanırım, İsmet Özel’in “Aynı Adam” şiirindeki “aynılık” eksik olmalı.

Devamını Okuyun

Köşe Yazıları

İttifaklarda Nereden Başlamalı?  

Yayınlanma:

-

Farklı kişi ve çevrelerin birlikteliği hassas ve kırılgan olur. Dolayısıyla tarafları hırpalayıp yıpratacak ve herhangi bir yakın ya da uzun vadeli fayda hâsıl etmeyecek lüzumsuz ve yersiz tartışmalardan uzak durmak gerekir.

Bu tespitler yakıcı tartışmaların mutlak sûrette yapılmaması gerektiği anlamına gelmez. Bu tarz birlikteliklerin özel konumlarının bir gereği olarak ele alınmalıdır.

Belli/adı konuşmuş bir alan ve pratiğe odaklanmak, çerçevesi belirlenmiş meseleleri ele almak başka oluşumlarla ortak işler yapmak için adım atan çevrelerin işini kolaylaştıracaktır. Niyet ve pozisyonlar kesinleşince oluşacak özgüven iklimi gelecekte çok daha samimi tartışma atmosfer ve ortamları oluşturacaktır.

Uzun ve yorucu müzakereler, teorik tartışmalar bahsettiğimiz bu birliktelikler için risklidir. Salt düşünsel tartışmalarla bir yere varılamaz. Bir şekilde geçmişte yolları kesişmiş, acı tecrübeler etrafında duygusal kopuş ve karşıtlıklar yaşamış grup ya da kişilerin yıkıcı hesaplaşmalara varabilecek değerlendirmeleri fazlasıyla sürdürmelerinin önüne geçilmelidir.

Pratik sorunlar, somut mücadele alanları etrafında bir araya gelmeler sıraladığımız olumsuzlukların aksine bir seyir takip edecek, bambaşka neticeler üretecektir. Belirlenen ve ortaklaşılan alanlarda zulme karşı egemenlerin karşısına dikilen bir irade örgütlenebilirse farklı çevrelerden oluşan mezkûr yapılarda duygudaşlıklar pekişecek, düşünsel/teorik tartışmalar bu iklimin bereketli ortamında çok daha içten ve sıcak koşullarda ilerleyebilecektir.

İslami çevrelerin -çok azı dışında- ısrarla uzak durdukları yerel ve küresel zulüm, yozlaşma ve fitne alanları var. Bahis mevzu ettiğimiz oluşumların, ortak iradelerin ufkunda evvel emirde bu zulüm başlıkları olmalıdır. Sıralanacak madde başlıklarından besmele çekilerek yola koyulmalıdır.

Herhangi bir zulüm alanından yola çıkacak hakikat ve adalet talebi/mücadelesi, meseleleri genele teşmil eden ve zalim-mazlum gerilimini bütün aktör ve süreçleriyle ortaya koyan yapısıyla her adımında, her şeyi söylemiş olabilecektir. Bu zaten ilkesel bir tutumdur.

Gereksiz ve yeni yaralara sebebiyet verecek tartışmalara fazla heveslenmeden, olur olmaz yer ve aşamalarda geçmişi ve hataları deşelemeden yol alındıkça birçok mevzunun kendiliğinden kapandığı ya da bir hâle yola konulduğu görülecektir.

Devamını Okuyun

GÜNDEM