Haberler
Yeni bir düzenleme olmazsa küçük esnafı zor günler bekliyor!
Covid-19 salgını ile derinleşen ekonomik krizden esnafın nasıl etkilendiğini yine esnaf arkadaşlarımıza sorduk. Onların değerlendirmelerini sizlerle paylaşıyoruz.
Yeni bir düzenleme olmazsa küçük esnafı zor günler bekliyor!
Cem Bozlu (İstanbul):
KOBİ sınıfında olan küçük, orta ve mikro ölçekli işletmeler salgın öncesi bazı zorluklarla zaten mücadele ediyordu. Vergi gelirine dayalı bir ekonomik modele dayalı bir kurguda zorlanmamız, kadar normal bir şey de yok zaten.
Mart ayında başlayan pandemi döneminde ise başta lokanta ve restoran, tekstil/giyim, cafe/kahvehane, kırtasiye, gıda dışı imalat vs. alanlarda faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli esnaf süreçten çok fazla etkilendi.
Gıda imalatı ve satışı yapan bakkal, market, şarküteri ve tedarikçilerinin AVM’lerin kapatılma kararı ve insanların daha fazla evde kalmaya başlamasının da etkisiyle başlarda görece daha az etkilendiği söylenebilir.
İngiltere’de yapılan bir araştırmada Türkiye’deki esnaf lokantasına karşılık gelen çapta bir restoranın ekonomik olarak hiç açmadan ancak 16 gün dayanabileceği tespit edilmiş. Ülkemizde bu işletmeler 3 ay kadar kapalı kaldılar, mayıs ayından beri belli kurallara göre açılsalar da yaralarını sarabilmiş değiller.
Fazla personele sahip bu tip işletmeler ya işçi çıkarmak ya da çalışanlar hakkında hükümetin çıkardığı KÇÖ (Kısa Çalışma Ödeneği) ya da ücretsiz izin yoluna gitmek zorunda kaldılar, ki bu da bir çalışan için aylık 1100 ila 1300 TL bir gelir anlamına geliyor. Bu durum örneğin özel anaokulları ve diğer birçok küçük işletme için de böyle. Birçok işletmenin kira kontratı çerçevesinde kiraları ödenme imkânı olmadan her ay birikiyor. Kira konusu ile ilgili sadece icra ve mahkeme yasağı getirilip mesele ortada bırakılmış durumda.
Hükümetin bu yaşananlar için küçük esnafa HALKBANK aracılığı ile sunduğu (o da kaydı olmak şartı ile) geçici çözüm ‘25 bin liralık, 6 ay ödemesiz düşük faizli kredi’ oldu. Bunun bir çözüm olabileceğini sanmamakla birlikte yeterli bir tedbir olup olmayacağını önümüzdeki dönem hep birlikte göreceğiz. Üzülerek ve endişeyle söylemeliyim ki; yeni bir erteleme/destek/yapılandırma olmazsa biriken stopajlar, 6 ay ötelenen SSK primleri, ödenmediği için biriken kiralar ve kullandıysa HALKBANK ‘can suyu kredisi’ ödeme tarihleri bir yığın olarak küçük esnafı beklemekte.
İlkeli Sağlık ve Sosyal Hizmetleri Çalışanları Dayanışma Sendikası (Sağlık İlke-Sen), nadir görülen bir hastalıkla mücadele eden ve bir kutusu 700 bin liraya yakın olan ancak SGK ödeme listesinden çıkarılan ilacı için verdiği hukuk mücadelesini AYM’ye taşıyan 23 yaşındaki Tuğba Tanık’la ilgili bir açıklama yaptı. Açıklamanın tam metni şu şekilde:
Nadir görülen kronik bir hastalık olan “Nörofibromatozis Tip 1”den mustarip 23 yaşındaki Tuğba Tanık’ın bugüne kadar SGK tarafından karşılanan ilacı Koseluga’nın temini, Sağlık Bakanlığı’nın onayına rağmen SGK tarafından reddedilmiştir. Mevcut kapitalist yağma düzeninin bir gereği olarak astronomik fiyattan satışa sunulması sebebiyle, Türkiye’de söz konusu hastalıkla mücadele eden kişilerin bu ilacı kendi imkânlarıyla temin etmesi fiilen olanaksızdır.
Sosyal Güvenlik Kurumu, özü ve rûhu gereği bu ve benzeri ilaçları ihtiyaç sahibi herkes için erişilebilir kılmak gibi mukaddes bir vazifeyle yükümlüdür. Haddizatında sosyal güvenlik, bir toplum hâlinde yaşayabilmeyi mümkün kılan en önemli unsurlardan biridir. Zira kardeşçe yaşayabilmemiz, aramızdan birinin başına beklenmedik bir musibet geldiğinde hepimizin onu makul şekilde destekleyeceğine dâir inancımızla ilişkilidir.
Buna rağmen neoliberal politikaların etkisiyle SGK’nın gitgide kâr etmesi gereken bir şirket gibi işletildiğine tanık olmanın derin üzüntü ve öfkesiyle doluyuz. EYT’yle ilgili düzenlemeden sonra emekli maaşlarının “emekli harçlıklarına” çevrilmesi sonucunda yüz binlerce ileri yaştaki insanımız, çok ağır imtihanlarla karşı karşıya bırakılmış, adeta kulu kula kul etmenin maddi koşulları inşa edilmiştir.
Buna benzer şekilde sıklıkla daha önce SGK tarafından ödemesi yapılan kritik ilaçların ödenmediğine şahit oluyoruz. Nitekim, bu trend hepimizin ülkenin tüm meydan ve caddelerinde sürekli “ilaç için yardım taleplerine” tanık olmamıza yol açıyor. Bu güvencesizleştirme insanların onur ve haysiyetlerine sistematik bir saldırı niteliği taşıdığı gibi, bu yolla kula kulluğun maddi zeminini de büyütüyor. Tüm bu hengâmede, sosyal güvenlik hakkı târumâr edilirken biraz daha iktisadî imkânı olanlara ise el altından kendi tedbirlerini almaları salık veriliyor. Biraz gelir elde edebilenler, gemilerini kurtarmak için bireysel emeklilik sigortaları ve tamamlayıcı sağlık sigortaları gibi kapitalist piyasanın tiksindirici “ürünlerinin” insafına havale ediliyorlar.
Onurlu, eşit, özgür ve kardeşçe bir yaşam için sosyal güvenlik hakkına yönelik saldırılara hep birlikte göğüs germek mecburiyetindeyiz. Nadir hastalığı için kullandığı ilacı temin edilmeyen Tuğba Tanık, olağan dava yolları sonuçsuz bırakıldığı için Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı bireysel başvuru aracılığıyla bu hakkını aramaktadır. Anayasa Mahkemesi, tarihsel bir sorumlulukla karşı karşıyadır. Mevcut politik eğilimleri değil, adaletin gereklerini esas almakla mükelleftir. Sosyal Güvenlik Kurumu, bu kısıtlayıcı uygulamalarından derhâl vazgeçmelidir!
Sağlık İlke-Sen olarak, kimseye el açıp yalvarmadan, birbirimizle onurlu bir dayanışma ilişkisi içinde yaşamamızı sağlayan kapsamlı bir sosyal güvenlik kurumsallaşmasının önemini şiddetle vurguluyor, vurgulamaya gayret ettiğimiz ilkeleri şahsında sembolleştiren Tuğba Tanık kardeşimizle ilgili sürecin takipçisi olduğumuzu kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.
SAĞLIK İLKE-SEN YÖNETİM KURULU
