Connect with us

Köşe Yazıları

Atasoy Müftüoğlu İle Röportaj

Mehmet Ali Başaran

Yayınlanma:

-

Genç arkadaşların hazırladığı, Atasoy Müftüoğlu Kitaplığı adlı internet sitesinde gezinirken geçmiş günlere gittim, üniversite yıllarına, Atasoy Müftüoğlu’nun Eskişehir’deki yazıhanesine.

Her defasında bize birer simit ve çay ikram eder, kitapların dünyasından yola çıkarak kıymetli mi kıymetli bir muhabbete yelken açar, sorularımızı, sorunlarımızı dinler, geniş bilgi birikimi ve tecrübesi ışığında yolumuzu aydınlatır, vedalaşmadan önce muhakkak, masanın üzerinde bekleşen “farklı” kitaplardan birer tane hediye ederdi.

Atasoy Müftüoğlu yazıhanesini kapatmışsa da kapısını kapatmış değil. Gençlerle okumalar yapmaya; kitaplarını, yazdıklarını, yaşadıklarını paylaşmaya, gençlerle yoldaşlığa devam ediyor.

O günler aklıma gelince kendisine telefon açtım, hal hatırdan sonra, mektup yoluyla bir röportaj talep ettim. Sağolsun, ciddi sağlık sorunlarıyla boğuşurken dahi talebimi geri çevirmedi ve ilk fırsatta daktilosunun başına geçti. Kendisine sağlık, sıhhat, afiyet diliyor, teşekkür ediyorum. Röportajın bana ve size ulaşmasında katkısı olan İsmail Kaplan ve Nusret Özendi’ye de teşekkür ederim.

Bu röportajın, Atasoy Müftüoğlu ve burada adını andığı yazar, düşünür ve entelektüellerle tanışacaklara yeni ufuklar açmasını temenni ederim. Bunu, kapanışta adet yerini bulsun diye ilave ediyor değilim. Şahsen şu hayatta “bir işler karıştırıyorsam” bunda tek başına Edward Said’in Entelektüel kitabının payının büyük olduğunu mesela, belirtmek ister, buradan kendisine selam ederim.

Gerçek Özgürlükler İslami Bilincin Özgürleştirilmesiyle Kazanılabilir

İnsan yaşadıkça, yaş aldıkça hayallerinin yanında hayal kırıklıkları da biriktiriyor. Siz biriktirmeyi sevmez, biriktirmezsiniz fakat ben merak ediyorum: Başlıca hayaliniz ve hayal kırıklığınız nedir şu dünyada?

Aklı edilgen kılan, düşüncesiz duygusallıkları tayin edici kılan bir geleneğin mensuplarıyız. Bizi çoğaltması, zenginleştirmesi, büyük ufuklara yönlendirmesi gerekirken; bizi kısıtlayan engelleyen baskılayan ve ufkumuzu kapatan bu gelenek, bugün, maalesef, yapısal bir meşruiyete sahiptir. Bu geleneğin içerisinde doğup büyüyen kuşaklar, sözünü ettiğim düşüncesiz duygusallıklar nedeniyle her zaman gerçek dünyadan bağımsız büyük romantizmler içerisinde yaşadılar. Bizim de ilk gençlik yıllarımızda büyük ideallerimiz vardı ancak, büyük fikirlerimiz yoktu.

Bendeniz, 1970 yılında “Büyük doğunun dirilişçi çocuklarıyız” diye bir cümle yazdım. Bu cümle de, ölçüsüz bir romantizmin yansımasıydı. Maruz kaldığımız romantizmler sebebiyle içerisinde yaşadığımız zamanın/tarihin/dünyanın/ hayatın imkanlarını/dinamiklerini bir bütünlük içerisinde doğru göremedik, doğru okuyamadık. Yetersizliklerimiz, ufuksuzluklarımız, benciliklerimiz, kabileciklerimiz yüzünden sahip olduğumuz büyük içtenliklere rağmen, zamana yenik düştük. Düşünmeyen/akletmeyen toplumlar ve kültürler için, hiçbir zaman gelecek olmayacağını hatırlayamadık. Siyasal alanda, kültürel alanda, dini alanda, her alanda, tek adam kültünü yücelten yanlış ve çarpık bir bilinç yüzünden insanlık çapında açık olması gereken ufkumuzu tek adamların yorumlarıyla kapattık. Tek adam kültünün, düşünme yeteneği olmayan toplumlarda belirleyici olduğunu öğrenemedik.

Kamusal müdahalede bulunma birikimi, yeteneği ve cesaretine sahip düşünürlere, evrensel zihinlere sahip olmadığımız için her dönemde büyük savrulmalar ve sürüklenmeler yaşadık. Politik kazançlar ve iktidar tutkuları/çıkarları adına, entelektüel niteliklerin ve bilincin derin kaybı karşısında sessiz kaldık. Eleştirel analizlere/sorgulamalara yabancı bir düşünce ikliminde yaşadığımız için zamanın sorumlu ve eleştirel tanıkları olamadık. Böyle bir iklimde, sağ-muhafazakar popülizm etkili bir politik güç haline geldi. Daha önce İslamcılık İddiasında bulunan kuşaklar/kadrolar, sağ-muhafazakar popülizmi sahiplenerek içselleştirdiler. Özetle varoluşsal/hayati/somut sorunlarla ilgili tepki verme yeteneğimizi kaybettik ve uyumculuğu seçtik.

Hayatınızın herhangi bir döneminde kendinizi yalnız bırakılmış hissettiniz mi?

Çeşitli vesilelerle açıkladım, bendeniz bir profesyonel değilim. Namım yürüsün diye yola çıkmadım. Kendi ismimi öne çıkarmak gibi bir kaygım/çabam olmadı. Kendimi aziz İslam ailesinin, bütün renklerinin/unsurlarının sorunları ile ilgili, sorumluluklar üstlenen bir parçası gibi gördüm, görüyorum. Hiç kimseye, hiçbir zaman bana tabi olun, beni takip edin, beni okuyun vb. demedim. Hayatım boyunca genç kuşakları hep uyardım. Tek akla, tek yoruma, tek boyuta, tek ufka asla kapanmayın, bize gelmeyin, kendinize gelin dedim. Ancak, sorunuz vesilesiyle söylemek zorundayım, hayatım boyunca, profesyonellerin dışlayıcı ve kibirli kayıtsızlıklarına maruz kaldım. Ancak, bizim kişisel yalnızlıklarımızı gündeme getirmek yerine, aziz İslam’ın modern zamanlar boyunca karşı karşıya bulunduğu yalnızlığı konuşmamız çok daha anlamlı olacaktır.

İslam ve Müslümanlar yüzyıllardır ideolojik ve ırkçı bir tacizle, sömürgeci bir tacizle karşı karşıya bulundukları halde, bu tacizler karşısında bir kendilik iradesi oluşturamıyor, bu tacizler karşısında alçaltıcı bir teslimiyetçilik sergiliyor. Tahakküm üreten, ideolojik/seküler kültürlerle/saldırılarla hesaplaşamıyoruz. Emperyalist iktidar ve tahakküm sisteminin oluşturduğu sömürgeci hafızayı, kendi hafızamızmış gibi sahipleniyor sömürgeci yalanları, kendi gerçeklerimizmiş gibi içselleştiriyoruz. Emperyalist iktidar ve tahakküm sisteminin, Müslüman toplulukları, İslami gerçekliğin, İslami modelin/düzenin yeniden tarihe dönemeyeceğine, bunun imkansız olduğuna ikna etmiş olmaları, büyük/derin ve sorgulanmamış bir yalnızlığın ifadesidir. Bugünün dünyasında İslam ontolojik ve epistemolojik anlamda özgür değildir, bağımsız değildir, meşruiyet ve otorite sahibi değildir.

Günümüz dünyasında İslam, yalnızca folklorik/kültürel/sembolik özgürlüklere, kısmi/biçimsel özgürlüklere, meşruiyetlere sahiptir. Bundan daha büyük yalnızlık olabilir mi? Toplumlarımızda hamaset dili/söylemi/siyasetinin belirleyici hale gelmiş olması sebebiyle, tarihsel gerçekler hiç konuşulmuyor. Kendi hayatımızın varoluşumuzun, tercihlerimizin bizi ötekileştiren/aşağılayan/yalnızlaştıran irade tarafından tanımlanıyor oluşu, hiç birimizi kapsamlı/yoğun/içtenlikli hesaplaşmalara sevk etmiyor. Aziz İslam’ın tarihin öznesi değil, bir araştırma konusu haline gelmiş olması, İslam’ın kendisi olma, kendisi kalma hakkının tanınmıyor oluşu, yine hiçbir entelektüel hesaplaşma konusu yapılamıyor.

Kuşaklar gelip geçerken siz hep genç kalmayı başarıyorsunuz. Gençlere olan inancı her daim muhafaza etmek, diri tutmak genç kalmaktan daha zor olsa gerek. Bunu nasıl başarıyorsunuz?

Bizim kuşaklar yapısal bağımlılıklarla, radikal bağımlılıklarla malûl bulundukları için, hiçbir zaman bağımsız İslami bilincin, bilgi’nin, dünya görüşünün ifadesi olamadılar. Kendi bilincimize sahip olamadığımız için, bugün, kendi yolumuzda yürüyemiyoruz. Nerede duracağımızı, nerede konumlanacağımızı, neyi konuşacağımızı, neyi konuşmayacağımızı, resmi dil/söylem/siyaset, resmi gündem, resmi kutsallar belirliyor. Büyük İslam ailesi küçük/bayağı bencillikler sebebiyle paramparça. Kendi zaman/tarih ufkumuz içerisinde yeni bir bilinci ancak genç kuşaklarla kurabiliriz.

Yerli–milli bir çerçeve içerisine hapsedilen, popülist–politik milliyetçi–sağcı kültür, İslami bütünlüğün içini bütünüyle boşaltmış bulunuyor. Bugün bütün İslami sözcükler/kavramlar, iktidar ihtirasları adına, bayağı propaganda sözcükleri ve kavramları olarak, sorumsuzca istismar ediliyor. Hamaset yoluyla var olmakla, bilinçli olarak var olmak birbirinden çok farklı şeylerdir. Hamaset, içi boşaltılmış varoluşlar üretir. Genç olmak, bilinçli sorumluluklar almak, bilincin sorumluluğunu üstlenmekle başlar. Farkındalık, genç olmakla yakından ilgilidir. Gençliğin, bilincin ve farkındalığın ifadesi olabilmek için her türlü konformizm karşısında hep teyakkuz durumunda olmak zorunludur

Milliyetçi/mukaddesatçı/gelenekçi/görenekçi/muhafazakar/sağcı konformizme maruz kalan toplumlar/kültürler Türkiye örneğinde de görülebileceği üzere evrensel bir zihin/düşünür/filozof/bilge yetiştirememişlerdir. Büyük sayılara hitap eden, büyük niteliklerden habersiz, cemaatler/tarikatlar/partiler bunların kurduğu eğitim kurumları, imam hatip okulları, ilahiyat fakülteleri vb., otorite ve meşruiyeti, toplumun bütün kesimleri tarafından kabul edilebilecek tek bir kamusal düşünür yetiştirmeyi başaramamıştır. Genç kalmak için her şeyden önce konformizmle mücadele etmek, her türlü riski göze alarak eleştirel bir duruşu gerçekleştirmek gerekir.

Bir okur olarak sizi neler heyecanlandırır?

Müslüman halkların bilincinin, kolonyalistler tarafından sömürgeleştirildiği tarihten bu yana, tarihsel gerçekliğin farkında değiliz. Bilincimiz sömürgeleştirildiği için toplumlarımıza, kapitalist/seküler/liberal gerçeklik dayatıldı. Bugün Müslümanlar olarak kendi gerçekliğimizin nasıl tasarruf ve tahayyül edileceğini, kendi gerçekliğimizi nasıl inşa edebileceğimizi bilmiyoruz.

Ne kadar Müslüman olabileceğimize, İslam’ı hangi alanda, ne zaman ve ne kadar fiilen tecrübe edebileceğimize, hangi bağlamda tecrübe edebileceğimize biz karar vermiyoruz. Böyle bir karar iradesine sahip bulunmuyoruz. İslam toplumları, modern–seküler gerçeklik yoluyla taşralaştırıldığı için, halen modern tarihin hangi projeler doğrultusunda oluşturulduğunu bilmiyor.

Bendenizin çabaları eleştirel düşüncenin sorumluluğunu alarak, sadece bu noktada kalmaksızın, eleştiri ile sınırlı kalmaksızın, alternatif üretebilecek çalışmalar/çözümlemeler yapabilmek için bütünlüklü/kapsamlı/kuşatıcı bir tarih felsefesi perspektifine sahip olma çabalarıdır. Seküler bilginin hepimizi araçsallaştıran iktidarı karşısında, yoğun ve sistematik bir mücadele, entelektüel bir mücadele de kuşkusuz çok heyecan vericidir.

Okuma ve yazmayla ilgili ritüelleriniz, olmazsa olmazlarınız var mı?

Hayatım boyunca okuma ve yazma konusunda dilediğim gibi kullanabileceğim vakitlerim olmadı. Çünkü neredeyse bütün gün, daha çok gençlerle sohbetlerle geçti. On yıldan bu yana kendime ait bir odam var. Orada özellikle sabah namazından sonra ve sabah saatlerinde okumaya ve yazmaya çalışıyorum.

Okuma konusunda çok seçici bir dikkate sahip olduğumu söyleyebilirim. Yayın dünyasını çok yakından takip etmeye çalışıyorum. Kitaplar için her türlü fedakarlığa katlanırım. Yeni çıkan bir kitabı herkesten önce okumak için çok çaba harcarım. Şimdi bu konuda kendilerini kıskançlıkla takip ettiğim, benden önce yeni kitapları okuyan genç arkadaşlarım var. Onlardan bu konuda bilgi almak beni çok heyecanlandırır. Okuma ve yazma çabalarımız, kendi çağına nüfuz eden, kendi çağını etkileyen bir bilince sahip olmak için yürütülmelidir diye düşünüyorum.

Atasoy Müftüoğlu nasıl romanlar, şiirler okur? Türkiye ve Dünya edebiyatından kimleri beğenir?

Bizler, burada yıllardır sürdürdüğümüz kitap çalışmaları bağlamında, ırkçı/ ideolojik/mezhepçi saplantıları olmayan bütün şairleri/düşünürleri/filozofları/ edebiyatçıları eleştirel bir dikkatle okumaya devam ediyoruz. İçerisinde bulunduğumuz günlerde Pablo Neruda’nın Evrensel Şarkı’sını (Can Yayınları) okuyorum. Çantamda ve masamın üzerinde her zaman Nizar Kabbani’nin, Mahmud Derviş’in bir kitabı bulunur.

Eylül Ekim aylarında okuyacağımız kitaplar arasında, Düşmanlık Politikaları ve Popülizmin Küresel Yükselişi (İletişim Yayınları), Ahlaki Körlük (Ayrıntı Yayınları), Tarih Yazımı (DoğuBatı Yayınları) var.

Bir dönem güney Amerikalı bütün romancıları, Rus klasiklerini okumuştum. Son yıllarda daha çok tarih felsefesi metinleri okumaya çalışıyorum. İçerisinde yaşadığımız zamanın/dünyanın/tarihin/toplumun entelektüel iklimine bağımsız/ özgün İslami katkılarda, eleştirel katkılarda bulunabilecek çapta evrensel düşünürler yetiştiremediğimiz maalesef üzücü bir gerçek. Kendi yerli–milli dünyamız dışında kalan hiçbir kültürü etkileyemeyen bir dil ve içerik kullanıyoruz. Bu tür bir dil ve içerikle tarihin dikkati çekilemez.

Size göre bir aydının/entelektüelin kuşanması gerekli en bariz vasıflar nelerdir?

Aydın–entelektüel bütün dünyanın nabzını tutan, tutmaya çalışan bütün ufuklardan bakan, bütün ufukları görmeye çalışan, bütünün/bütünlüğün ifadesi olan, kendisini milliyetçi/mezhepçi sınırlara hapsetmeyen, eleştirel sorgulamalar/ hesaplaşmalar yapabilen, bütün düşünce iklimlerine nüfuz eden, düşüncenin sınırlandırılmasını kabul etmeyen, her şartta gerçeğin, hakikatin ifadesi olan, tarihe sorumlu bir biçimde tanıklık eden, kendisini tek ufka/tek yoruma/tek ülkeye/tek kültüre hapsetmeyen adamdır. Entelektüel konusunda Edward Said’in Entelektüel’ini ve Oryantalizm’ini behemahal okumak gerekir. Modern entelektüel tarihin en önemli olaylarından başlıcası Oryantalizm kitabıdır ve ne yazık ki Oryantalizm’in İslami muadili şuana kadar yazılabilmiş değildir.

Dünya çapında aydın/entelektüel kişiliğiye dikkatinizi çeken, bize, tanış olmamızı tavsiye edeceğiniz isimleri merak ediyorum.

Bendeniz 1980’li yıllarda merhum Kelim Sıddiki merhum Roger Garaudy, merhum İsmail Raci Faruki’yle uluslararası konferanslara katıldım, seyahatler yaptım. Kelim Sıddiki’yle devrimci İslami bir dilin ve bilincin hayata geçirilmesi konusunda uluslararası konferanslar düzenledim. O yıllarda Ziyaüddin Serdar, S. Perviz Manzur, Münevver Ahmet Enis, Seyyid Hüseyin Nasr, Asaf Hüseyin, Hamit Algar, Ekber S. Ahmed, Aliya İzzetbegoviç gibi değerli entelektüellerin, evrensel bilincin inşa’sı konusunda ciddi katkıları olabilecekleri mülahazasıyla okunmaları gerektiğini öğütledik.

Bu isimler arasında Mehmet Akif Ersoy ve Muhammed İkbal, Nakib El Attas ve Malik Bin Nebi de vardı. İslami düşünce/kültür/edebiyat/ilahiyat hayatının entelektüel haçlı seferleri karşısında bugün büyük bir bozgun yaşadığını, bu bozgun sebebi ile de pek çok entelektüelin modern/seküler/demokratik yorumlara meşruiyet kazandırmaya çalıştırdığını görmek gerekiyor. Günümüzde, halen devam etmekte olan, entelektüel haçlı seferlerinden yara almadan, sağ kurtulan “Salman Sayyid” gibi birkaç istisnai isim var.

Gençlere “muhakkak gezin-görün” diyeceğiniz beş ülke, beş şehir hangisi, neresi olur?

İmkanı olanlar önce İspanya’yı ve özelliklede Endülüs Medeniyetinin şehirlerini görmeliler. Mağrip ülkeleri ve şehirleri, Mısır ve Kahire, İran ve Isfahan, Hindistan –Delhi, Saray Bosna, Japonya, İtalya–Sicilya önerilebilir.

Bu söyleşiyi, son günlerde karşılaştığım, entelektüel haçlı seferleri karşısında bozguna uğrayan Müslüman entelektüellerin söylemeye cesaret edemeyecekleri Mikhail Bulgakov ait bir aforizma ile bitirmek istiyorum: “Şeytan, insanlık karşıtı bir modernizm biçiminde, dünyaya yön veriyor.”

“Gazete Okuyan Tavuk”, “Nasreddin Hoca’nın Bisikleti”, “Kuzularla Saklambaç”, “Ceza Hikayeleri” ve “Kelebek Ve Arı – Malcolm X Ve Muhammed Ali’nin Kesişen Hayatları” kitaplarının yazarı. 1983 Trabzon doğumlu avukat.

1 Yorum

1 Yorum

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Köşe Yazıları

Yeni Bir Zamanın Kapısı

Ahmet Örs

Yayınlanma:

-

Türkiye’deki İslami çevreler kurucu ideallerden tümüyle ricat edeli çok oldu maalesef, şimdi sadece belirli alanlara sıkışmış durumdalar.

İslami hareketlerin ya da popüler ifadesiyle İslamcılığın, dindar görünürlükleri üzerine iyice yakıştıran, bütün olumsuz ve pespaye haline rağmen çığırtkan bir edayla İslam’ı hoyratça diline dolayan egemen siyasete teslim olduğu aşikârdır.

Siyasal egemenliğin aslında birçok özelliği, usulî ve esasa dair tutum ve pozisyonları mezkûr İslami çevrelerce alenen reddedilmeli iken pratikte bu olmaz. Olmayınca da süreğen bir kötürümleşme hâli bu yapıları kuşatmış, neredeyse bütün hareket alanlarını daraltmış olur.

İslam tarihinde de yaşanan temel trajedilerden biri budur. Egemen siyasetteki İslami görünürlük, Müslümanların kafalarını karıştırmış, vicdanlar kararsızlıklarla çürümeye, köklü yozlaşmalara maruz kalmıştır. Bugün, hâl-i hazırda yaşanan şey sadece o günlerin bir tekrarıdır.

İslami hareket düzeyine iyi kötü layık görülebilecek çevrelerin siyaset yapabilme alanlarından çekilmesinin, bütün bu alanları egemen siyasete bırakmasının kendisi için açık intihar olduğunu tespit etmek gerekir. Siyaset alanları son derece münbit bir mahiyet arz ederken İslami çevrelerin kayıtsızlık ve ürkekliği tarihi bir kaçış ve geri çekilişin resminden başka bir şey sunmuyor.

Ekonomik çürüme ve saldırganlık geniş halk kesimlerini boğmakta iken İslami hassasiyetten ses çıkmıyor. İşçinin, emekçinin alın teri şimdilerde Kod 29 marifetiyle yağmalanıyor. Maalesef bu çevrelerin kahir ekseriyetinin bu uygulamadan haberi yoktur. Milyonlarca asgari ücretli açlık sınırında bir kazançla çoluk çocuğunun rızkını temin etmeye çalışırken bir anda ahlaksızlık kodlamasıyla kendini kapının önünde bulabilmektedir.

Ülkenin pek çok yerinde emekçiler eylem hâlindedir, işten çıkarmalara ve türlü haksızlıklara karşı mücadele etmektedir ancak siyaseten kötürümleşmiş İslami hassasiyet bu tabloya kulaklarını tıkamıştır.

Dini görünürlülük karşısında hayattan geri çekilen bu çizgi hukukun, adaletin ayaklar altına alınmasını da büyük bir suskunlukla karşılar. Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun uyduruk gerekçelerle cezaevine yollanması, bu süreçte kabul edilemez muamelelere maruz bırakılmasına bir sosyal medya beyanıyla bile tepki göstermez. Egemenin tanımlamalarının öfke oklarına muhatap olmak istemez, varsaydığı birtakım kazanımların hatırına içe kapanır.

Ülkenin dört bir yanı; tarım arazileri, ırmakları, dereleri, denizi ve ormanlarıyla sınırsız bir şekilde yağmalanıp talan edilirken hayattan çoktan kaçmış, üç maymunu oynayan bu çerçeve “aile yok olmaktadır, son kale ailedir” gibi alan ve söylemler içinde muhatapsız bir “direniş” sergilemektedir. Bir diğer yandan da Covid-19 üzerinden akla hayale gelmedik komplo hezeyanlarını içeren video kayıtlarıyla doldurmaktadır sosyal medya mecralarını.

Liyakatsizliğin en küçük atamalardan belediyelerde dâimî hale getirilen kayyımlara, oradan Boğaziçi rektörüne kadar yoğun ve farklı tepkilerle karşılandığı bir vasatta suskunluk komploculuğa da evrilerek adalet arayışı alabildiğine mahkûm edilir mi, evet! Kerameti kendinden menkul bir ahlak savunusu “ahlakçılık” batağında çirkinleşir. Kaçınılmaz intihar, aşama aşama gerçekleşir.

İnsanlığın yerel ve küresel ilgileri, kesişen adalet mücadeleleri nasıl oluyorsa buralarda yankılanmaz. Böylesi bir kötürümleşme elbette öngörülebilir netlikte değildir ama bir şekilde olmuştur. Bu durumda bağlantılı kavramlar geniş kitleler nezdinde kıymet kaybeder, İslam ve İmanın umut olma potansiyeline darbe indirilir.

Tevhid ve adalet mücadelesini somut göstergeleri aktara aktara inşa eden Kur’ânî söylem hiç tedris edilmemiş gibidir. Geçtik Müslümanlığı, İslami stratejiyi insani bir karşılamaya bile yabancılaşılmıştır.

Geri kalan ufak tefek ama söylem ve tavır, düşünsel zenginlik ve zemin bakımından daha nitelikli yapıların bütün bu çöküş karşısında yılgınlık yerine sağlam, sahih bir örneklik kaygısına tutunması, bütün bu alanlarda değerini küçümsemeksizin yol ve yöntem önerisi bağlamında modelleri gündemleştirebilmesi gerekiyor.

Zulüm ve haksızlık her kılıfa bürünebilir, kendine bir şekilde İslam’la ilintili sıfatları yakıştıranlar kılıflı da olsa bu işleyişlere karşı bir hat oluşturmazlar, bu hususta adımlar atmazlarsa kendi iplerini egemenlerin eliyle çekmiş olacaklardır. İki kere kaybediş bu olsa gerektir.

Devrimci pozisyonda sebat eden çizgi de bu tarihsel anlardaki duruş ve örnekliğiyle yeni bir zamanın kapısını aralayabilir; o kapıdan insanlığın, bütün varlık âleminin büyük bir coşku ve umutla gireceğini herkes görecektir.

Devamını Okuyun

Köşe Yazıları

Dünyanın Karanlık Yüzü

Mehmet Ali Başaran

Yayınlanma:

-

Allah Kur’an’da insanın sorumluluğunu ve bu sorumluluk karşısında ne denli gaflette olduğunu temsili bir anlatımla ortaya koyuyor. Ahzâb Suresi‘nin 72. Ayeti, başka pek çok ayette olduğu gibi işitenin aklına çakılabilir, mıh gibi:

Biz emaneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik de onlar bunu yüklenmekten çekindiler, (sorumluluğundan) korktular. Onu insan yüklendi. Doğrusu o çok zalim, çok cahildir.”

İNSAMER‘in 2020 yıllığını karıştırınca bu ayet geldi aklıma. Bir yandan merhamet kesilebilen insanın öte yandan taş gibi cehalet kesilmesi, hatta zulüm olup dolu gibi yağması gerçekten hayrete şayandır.

Gelin, paylaşarak ve yardımlaşarak herkese yetecek refah ve huzuru kolayca bulabileceğimiz bu dünyayı, kapıldığımız hırs ve içine yuvarlandığımız açgözlülükle ne hale getirildiğimizi görelim. İnsanın ihtiyaçlarının sınırlı, ihtiraslarınınsa sınırsız olduğunu hatırlayarak…

Dünya nüfusunun yüzde 40’ı su kıtlığından etkileniyor. Yaklaşık 50 ülke su kıtlığı yaşıyor.

Dünya genelinde sağlık harcamaları 7.7 trilyon doların üzerinde. Bu harcamaların %77’si gelişmiş ülkelere ait. Avrupa’da 293 hastaya bir doktor düşüyor. Doktor başına düşen hasta sayısı Ortadoğu’da 989, Afrika’da ise 3.324.

Dünyada üretilen petrolün üçte birini tek başlarına ABD ve Çin kullanıyor.

Dünyanın en büyük 10 bankasının toplam aktifleri 28.8 trilyon dolar. Listenin ilk dört sırasını Çinli kamu bankaları işgal ediyor. En büyük 10 banka 180 ülkenin gelirine denk!

Gıda endüstrisini çokuluslu kapitalist şirketler kontrol ediyor. Sektörün en büyük 10 şirketinin yıllık geliri 450 milyar doların üzerinde.

Dünyadaki obez sayısı 1975’te 105 milyonken günümüzde 700 milyona ulaşmış durumda. Aşırı kilolular da eklendiğinde bu sayı 2 milyarı aşıyor. Milyarlarca insan sağlık sektörü için milyarlarca dolar harcayarak zayıflamaya çalışırken 1.3 milyar insan çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor.

Dünyada yaklaşık 152 milyon çocuk işçi var. Çocuk işçilerin yaklaşık yarısı 5-11 yaş aralığında ve tehlikeli işlerde çalışıyorlar. 73 milyonu Afrika’da, 61 milyonu Asya-pasifik’te yaşıyor. Çocuklar, çoğu küresel firma tarafından ucuz işgücü olarak kullanılıyor. Özellikle Kamboçya ve Bangladeş bu alanda öne çıkıyor.

İlaç endüstrisi mevcut büyüklüğü ile dünyanın en büyük üçüncü sektörü konumunda. ABD’nin yıllık ilaç harcaması 485 milyar dolar. Türkiye 8 milyar dolarlık ilaç harcamasıyla listenin 17. sırasında yer alıyor. Aynı zamanda dünyanın en hızlı büyüyen ilaç pazarlarından biri. Türkiye’de ilaç pazarı son sekiz yılda ortalama yüzde 11.4 büyüme sağladı.

İşgal, iç savaş ve yoksulluğun kol gezdiği ülkelerde “yasadışı organ ticareti” ne yazık ki büyüyen bir “sektör”. Yaklaşık 2 milyar dolarlık bir hacme sahip bir bu yasadışı ticarette alıcılar bir organ için 30 ila 150 bin dolar arası ücret öderken organları alınan mağdurlara yalnızca bin dolar veriliyor.

İlginç olduğu kadar da ürpertici bir bilgi de intihara ilişkin. Her yıl intihar sebebiyle yaklaşık 800 bin insan hayatını kaybediyor. Bu sayı, cinayet sebebiyle hayatını kaybedenlerin iki katı. İntihar sebebiyle ölenlerden 20 kat fazlasının intihar teşebbüsünde bulunduğu tahmin ediliyor. Örneğin Güney Kore, toplam ölüm içinde %5 intihar oranı ile zirvede yer alıyor. Bu oran Japonya’da %2.1, Rusya %2.4, ABD’de %1.7, Türkiye’de ise % 0.7.

İnsanlığın en karanlık yüzü kendini savaşlarla birlikte kürtaj vakalarında gösteriyor desek, abartmış olmayız sanırım. Tıbbi zaruret hali (istisna) bir yana, ceninin hayatına (“keyfiyet” sonucu) son verme işlemine cinayet denir. Dünyada her yıl 60 milyona yakın kürtaj vakası gerçekleşiyor ve her dört gebelikten biri kürtajla sonlandırılıyor! Günümüzde 70’den fazla ülkede kürtaj serbest.

İnsan denen canlının ne denli cahil ve zalim olduğunun bariz göstergelerinden bir diğerini küresel askeri harcamalar oluşturuyor. İnsanlık birbirini katletmek için harcadığı mesai ve para refah ve mutluluğu değil 7 milyar, 14 milyara yayabilirdi. Dünya çapındaki askeri harcamalar bir önceki yıla oranla %2.6 oranında artarak 1.8 trilyon dolara yükselmiş.

Dünyanın karanlık yüzünde insanın alçaldıkça alçaldığını görüyoruz. Bunun faturası ise öncelikle doğaya ve hayvanlara kesiliyor ne acı ki. Dünyada her yıl 50 milyondan fazla hayvan kozmetik, tekstil, ilaç ve eğlence endüstrisinin acımasız yöntemleriyle katlediliyor.

Dünyanın karanlık yüzünde kapitalizm, “yeni” sömürgecilik faaliyetleri ve savaş belasının sonucu olarak doğan mültecilik gerçeği ile karşı karşıyayız.

Bu dünyada cenneti aramanın yanlış olduğunun farkındayız. Ne var ki insanlarla, hayvanlarla ve doğayla kurduğumuz ilişkide Adil olmayı bize emreden bir Rabbe iman ediyoruz.

Öyleyse bu tablo ne?

*Kapak Fotoğrafı: Nilüfer Demir

-Büyük Medeniyetimizde karaya vuran insanlığımız!

Devamını Okuyun

Köşe Yazıları

Ali Şükrü Bey’den Ömer Faruk Bey’e

Mehmet Ali Başaran

Yayınlanma:

-

Yakın tarihin, üzeri mahirce örtülen en vahim hadiselerinden biri ilk Meclis’teki en önemli milletvekillerinden Ali Şükrü Bey‘in 27 Mart 1923 tarihinde Mustafa Kemal’in muhafız alay komutanı “tetikçi” Topal Osman tarafından Ankara’nın orta yerinde hunharca katledilmesidir.

Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey’in, ülkenin hızla tek adamlığa doğru gidişi ve Lozan müzakerelerinin Meclis’te adamakıllı istişare edilmeden oldu-bitti ile yürütülmesi gibi esaslı konularda ciddi ve sert itirazları olduğu biliniyor.

Donanımlı ve cesur bir muhalif olan Ali Şükrü Bey istifa edip siyasete atılmış bir deniz subayı, Tan Gazetesi’nin sahibi ve üretken başyazarı, aksiyon sahibi bir Osmanlı Aydını idi. Saltanat karşıtı ama hilafet yanlısıydı. İstiklal Şairi Mehmet Akif’in yol arkadaşıydı. İşgal altındaki İstanbul’dan, Milli Mücadeleye katılmak üzere Ankara’ya onunla beraber, bin bir güçlük içinde gelmişti.

Ali Şükrü Bey’in Ömer Faruk Bey’le (Gergerlioğlu), 1920’lerin 2020’lerle ne alakası var diyenler olabilir. “Gergerlioğlu’na Yapılanların Anlamı” adlı yazıma devamla bir tarih okuması yapıyorum. Tekerrür etmeye meyyal, söz konusu konum orta doğu coğrafyası olduğunda tekerrüre bayılan Tarih’in iki sayfasını bu yazıya raptetmek gibi bir niyetim var. 

Ömer Faruk Bey Türkiye’deki hak ihlallerini yüksek sesle ortaya koyuyor, her kesimin mağduriyetini dillendirip türlü türlü hukuksuzluklara karşı tek başına bir ordu gibi mücadele ediyordu Meclis’te. Kendisi, hak savunuculuğunda “yenilerden” de değildi üstelik. Önceki döneme ait hak mücadelesinin “ödülü” olarak payına bir KHK ile işinden (doktorluk) ihraç edilmek düşmüştü. (İftira, hakaret ve tehditleri saymıyoruz. Saymıyoruz ki “bereketi” kaçmasın!)

Ömer Faruk Bey’in milletvekilliği kaba bir hukuk ihlali ile düşürülmüştü. Bu haksızlığa itiraz için direndiği günlerden birinde, sabah namazını kılmak için hazırlanırken gerçekleştirilen bir şafak operasyonu ile meclisten yaka paça dışarı atıldı. Hatırlanacağı üzere, Gazze’ye insani yardım götüren Mavi Marmara gemisine uluslararası sularda operasyon yapan siyonistler de tam o vakitte, Müslümanlar sabah namazını eda etmeye hazırlanırken saldırmışlardı.

Ali Şükrü Bey’in katledilmesinden birkaç gün sonra ilk Meclis kapatılmıştı. İnsan hakları mücadelesinin meclisteki gür sesi Ömer Faruk Bey’in bir desise “resitali” ile Meclis dışı bırakıldıktan sonra nihayet geçen gün hapse atılmasıyla TBMM resmen değilse bile fiilen kapanmış oldu. Hayırlı olsun!

Bunu söylediğimde itiraz ve tebessüm eden ve “sanki meclisin uzun süredir bir hükmü mü vardı Allah aşkına” diyenler var. Haklılar. Yüzlerce figüran milletvekili onca maaşı neden alıyorlar, bunca zulme seyirci kalırken o paraları kendilerine nasıl “helal” sayıyorlar anlamakta zorlanıyorum. (Vekillik işi muhtarlıklara devredilsin, muhtarlara özel araç ve iki de yardımcı tahsis edilsin, olsun bitsin!)

Bugün yüz yıl öncesinin meclis tutanaklarını okuyor ve kimin nerde nasıl bir şahitlik yaptığını görebiliyoruz. Ömer Faruk Bey’in meclisten çıkartılmasını seyreden, millete ve vekiline yapılan bu hukuksuzluğu, bu terbiyesizliği seyredenler utanç içinde kaldıklarını “yakında” görecekler. Büyük utanç ise Meclis’in namusunu korumak yönünde tavır almayan, adı “dönemin Meclis başkanı” olarak “hayırsızlık”la anılacak kişinin hissesine düştü. Yazık.

Okurları 7 yıl öncesine, 23 Mart 2014 tarihinde bir miting meydanına götürmek istiyorum. Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “yerinde” tespiti, neyin ne anlama geldiği üzerine “bir kez daha” düşünme fırsatı sunuyor:

Trabzon’da Türkiye’de ne yapılmak istendiğini açık açık anlatmak istiyorum. Trabzonlu bir kahraman, bir şehit üzerinden Türkiye’de oynanan oyunu anlatmak istiyorum. Ali Şükrü Bey Trabzon’un meclisteki ilk mebusuydu. 1920’de meclis açılırken Trabzon’u temsil etmek üzere oradaydı. Ali Şükrü Bey Osmanlı’nın kahraman bir subayı olduğu kadar en yürekli vekillerinden biriydi. Her türlü haksızlığa karşı çıkıyordu. Esarete, korkaklığa tahammülü yoktu. Ne yaptılar biliyor musunuz? Bu kahraman Trabzonluyu tam 91 yıl önce Ankara’da alçakça şehit ettiler. Ali Şükrü Bey’in katledilmesinin çok önemli bir manası vardı. Ali Şükrü Bey’e suikast düzenlerken herkese korku salarak ‘Sonunuz Ali Şükrü bey gibi olur’ mesajı veriyorlardı.

Devamını Okuyun

GÜNDEM