Ahmet Örs, 35C romanıyla okuru sadece edebî bir yolculuğa çıkarmıyor; onu sarsıcı bir hesaplaşmanın, “mezarda emeklilikten” dijital köleliğe, Medine Sözleşmesi’nden 1 Mayıs alanlarına uzanan geniş bir vicdan atlasının ortasına bırakıyor. Yazarın zengin okuma haritası (Ali Şeriati’den Tanpınar’a, Fikret Başkaya’dan İsmet Özel’e) romanın dokusuna sinmiş durumda.

Sistematik Çürüme ve Sosyal Eleştiri: “Mezarda Emeklilik”

Yazar, modern Türkiye’nin çalışma düzenini ve sosyal güvenlik sistemini sert bir dille eleştirir. “Mezarda emekliliğe hayır!” sloganı üzerinden sistemin insanı posası çıkana kadar sömürmesini deşifre eder. Bu eleştiri, üniversitelerdeki liyâkatsizlikle birleşir. “Kayırmayla hoca olanların” üretemediği edebiyat ve hazırladıkları “yaranmacı antolojiler”, toplumsal bir kanser olan “torpil ve statüko”nun edebiyat dünyasındaki izdüşümüdür.

Hukuk, Edebiyat ve “İnsan Yanı”

Romanın en dikkat çekici vurgularından biri hukuk ve edebiyatın kesiştiği noktadır. Avukat Mehmet Ali Başaran referansı üzerinden kurulan bu köprü, hukukun sadece kupkuru kurallar bütünü değil, “insan yanı” olan bir adalet arayışı olması gerektiğini hatırlatır. Yazara göre edebiyat, hukuku vicdanla tanıştıracak olan yegâne mecradır.

Teolojik Bir Başkaldırı: “Zulmü Parçalamak”

Ahmet Örs, siyaset felsefesini kadim ve ilahi bir referansla temellendirir: Zülkarneyn kıssası ve Medine Sözleşmesi.

Şiar: “Allah, emek, özgürlük!” Bu üçleme, yazarın ideolojik omurgasını oluşturur.

Küresel Adalet: “Canan” karakteri üzerinden yansıtılan duruş; Mumbai’den Gazze’ye, Halep’ten Porto Alegre’ye kadar zulüm gören her halkın acısını kendi yüreğinde hisseder. 1 Mayıs alanlarındaki “tevhid, adalet, özgürlük” sloganı, yazar için nostaljik bir anı değil, hâlâ diri tutulması gereken bir direniş bayrağıdır.

Antropolojik Bir Teşhis: “İnsan, İnsana Karşı”

Örs’e göre insanın en büyük trajedisi kendi doğasındadır. “Tanrısallık, insanda bir özlemdir.” diyerek insanın haddini aşma meyline (İlahlık taslamasına) dikkat çeker.

Müfsid Hevesler: Doğaya verilen zarar (yok edilen ormanlar, börtü böceğin yok edilmesi), yazar tarafından aslında insanın kendini yok etmesi olarak okunur.

En Büyük Cihad: Yazara göre en zorlu mücadele, “insanı, insana karşı savunmak”tır çünkü insan, hırstan mürekkeptir ve çoğu zaman kendi hakikatine düşmandır. “Börtü böceğe sahip çıkmayan insan olamaz!” cümlesiyle merhametin sadece insanla sınırlı kalmaması gerektiğinin altını çizer.

İslamcı Edebiyat ve Demokrasi Sorgulaması

Yazar, “İslamcı edebiyat” kavramına ironik ve eleştirel bir mesafeden bakar. “Öfke, çaresizliğin beyanıdır.” diyerek bu çevrenin ilmî ve edebî üretimindeki tıkanıklığa işaret eder. Abdurrahman Arslan ve Ümit Aktaş gibi isimler üzerinden yürütülen “Demokrasi, şûrâdan sayılır mı?” tartışmasıyla İslam düşüncesinin modern siyasal kavramlarla olan sancılı imtihanını masaya yatırır.

Silinmeyen Hafıza: Duvarlar ve Şehitler

Roman, geçmişin devrimci rûhunu ve acılarını bugünle birleştirir.

Halkın Matbaası: 12 Eylül öncesi duvarlara yazılan “Zafer İnananlarındır” ve “Sermayenin değil, Rabbimizin kuluyuz” sloganları, yazar için silinmeyen bir hafızadır.

Güncel Yaralar: KHK mağdurları, başörtüsü yasakları, Ceylan Önkol ve Taybet Ana… Örs, bu isimler ve olaylar üzerinden Türkiye’nin her kesimden insanın canını yakan “kanun ve zulüm” sarmalını eleştirir.

Sonuç: Hakikat Limanına Demir Atmak

Ahmet Örs’ün 35C’si; akıl, beton, asfalt ve dijital muhasara arasında boğulan çağdaş insan için bir çıkış yolu arıyor. Bu yol; emeğin kutsallığından, kadim sözleşmelerden ve en önemlisi “insanı savunmaktan” geçiyor. Yazar, sahafların test kitabı sattığı bir çağda, bize Ali Şeriatî’nin sesiyle seslenerek hakla batılı bir kez daha ayırmaya davet ediyor.

35C, bir roman olmanın ötesinde; “Bu coğrafyada devrim olmaz!” diyen ümitsizliğe karşı “Yaşasın emeğin dayanışması!” diyen sönmeyen bir inancın kaydı gibi duruyor.

Okul saldırıları çok yönlü ele alınması gereken bir konu ancak özellikle Maraş’taki katliam haberinden sonra aklıma, her taşın altında “onları” arayan biri olarak “Bu bir satanist/masonik ayin olabilir mi?” sorusu geldi.

İki okul saldırısının arka arkaya gelmesi ve özellikle Maraş katliamındaki tuhaflıklar, olayların bir tesadüf olma ihtimalini zayıflatıyor. Onlara göre özellikle çocuk öldürmek bir ibadettir hatta savaşın başında çocuk öldürmenin bir nevi uğur getireceğine inandıkları bile söylenir.

Gazze savaşının başlarında bir çocuk hastanesini bombalayarak 500 çocuğu katlettiklerini hatırlayın. İran’da ilk saldırdıkları yer de bir okuldu çünkü içinde çocuk var! Dahası o gün Yahudi takvimine göre özel ibadet günlerinden biriydi! Yani bu çocuk öldürmeler birer ritüeldi!
Türkiye’de neden şu anda böyle bir ayin düşünmüş olabilirler bilmiyorum ama Anadolu halklarının onlar için cezalandırılması gereken öncelikli halklardan olduğunu biliyorum. Maraş merkezli büyük depremlerden dolayı bazı Yahudi din adamlarının mutlu olduğu haberlerini hatırlayanınız vardır. Dolayısıyla herhangi bir siyasî hedef olmadan da bir “ibadet” yapmış olabilirler. Zaman zaman yapılıyor. Bolu’daki otel yangınıyla ilgili bu yöndeki iddiaları incelediniz mi?

Psikolojik sorunları olan bir çocuğu kullanarak bu katliamı yaptırmış olabilirler mi? Sık kullanılan bir yöntemdir: Cinayet deliye işlettirilir, azmettiren gizli kalır! Olaydan sonra gündeme gelen bir Telegram grubu da hayli ilginç. Aynı isimli bir örgüte ait olduğu da iddia edilen grupla saldırganların organik bağı tespit edilebilmiş değilse de saldırıları öven ve yeni saldırı tehditleri yapan paylaşımlarla birlikte satanist/masonik aklın hedeflerine uygun birçok içerik barındırıyor.

Hiçbir kutsal tanımıyorlar, yerleşik hiçbir değer kabul etmiyorlar; dahası grupta, hayvanlara işkence videoları ve tecavüz övgülerine de rastlamak mümkün! Epsteingilleri hatırlatıyor! Bu grubun yüz bin üyeye ulaşana kadar neden kapatılmadığı da hayret verici bir konu! Herhâlde devşirilebilecek daha fazla genç biriksin diye beklemiş olamazlar! “Tek din, tek dünya devleti” sloganıyla hareket eden küreselci satanist/masonik aklın bütün yerleşik değerleri alt üst etmek ve kötülüğün her türlüsünü yaygınlaştırmak istediği bilinen bir gerçek.
Kötülük onlar için iyi bir şey. Neden? Çünkü inançları böyle! Amaç satana, yani şeytana hizmet! Toplumsal atmosferi, yapacakları başka bir operasyon için uygun hâle getirmek istemiş de olabilirler.

Turhan Çömez’in velilerle konuşarak gündeme getirdiği ve cevabını hepimizin beklediği sorular da bir organizasyon olma ihtimaline işaret ediyor. Katilin çantasını her girişte kontrol ettiren eski okul yönetimi olaydan bir ay önce neden görevden alındı? Elektrik kesilince çalışmaya devam etsin diye kullanılan kameralar için güç kaynağı neden yoktu? Eski idare, sabahçı öğrencilerin öğleden sonra okula gelmesini yasaklamışken yeni idare neden bunu uygulamadı?

Bu şüphemizi büyük bir soru işareti olarak buraya bıraktıktan sonra meseleye başka bir açıdan bakalım:

İster siyasî ister çıkar amaçlı olsun şiddet hep vardı ancak motivasyon kaynakları farklı olarak! 70’li yıllardaki ideolojik kaynaklı şiddet 1980 sonrasında, ülkenin bir kısmı hariç, yerini bireysel çıkar veya küçük grup çıkarı amaçlı şiddete bırakmaya başladı. 2000’li yıllarda artık online platformlar üzerinden de eleman sağlayan üyelerinin çoğu 25 yaş altı yeni nesil çeteler yaygınlaştı ki onlar da çıkar amaçlı! Bahsettiğim Telegram grubunda görüldüğü gibi galiba artık motivasyonu tamamen farklı bir tür şiddetin büyüdüğünü görüyoruz. Adını bulamadım. “Kötülük için kötülük” ya da “cinnetle karışık kötülük” olabilir mi?

Diğerlerinde olduğu gibi bir ilk olan son olayların da hem kişisel hem sistemsel yönü var tabii ama sistemsel tarafına biraz daha fazla vurgu yapmak istiyorum. Saldırganların motivasyonu salt cinnetle veya psikolojik bozuklukla açıklanamaz ya da bir öfke veya görünür olma, fark edilme hırsı ile? Belki de hepsinden biraz var. Siyasî hedef yok, kişisel husûmet yok, gasp veya soygun amacı yok ama şiddet var!
İster siyasî amaçlı terör uygulayan yapılanmalar ister çıkar amaçlı suç örgütleri ister başka hedefleri olan yapılar tarafından devşirilmiş olsun isterse salt kişisel amaçlı olarak şiddete yönelmiş olsun şiddet eğilimi neden bu kadar yüksek, gençler ve çocuklar neden bu derece devşirilmeye yatkın, neden psikolojik bozukluk yaşıyorlar ve sonunda neden tam olarak hiçbir kategoriye oturtamadığımız bir şiddet
türü şeklinde bir okul katliamıyla karşılaştık?

Konformizm, hedonizm ve pragmatizm gençleri ideolojilerden, ulvî hedeflerden daha fazla etkisi altına alıyor. Daha önceleri, şiddet kullanan gençlerin bireysel çıkarların ötesinde ‘aşkın’ gâyeleri vardı. İnandıkları sistemi hakim kılmak istiyorlardı. Binlerce kilometre uzaktaki tanımadıkları insanları bile kurtarmak istiyorlardı.

Şiddet olaylarına karışanlarda olduğu gibi şiddete bulaşmayan gençler arasında da bireyselcilik, anlam yitimi, çıkarcılık yaygın hatta maneviyatını kaybetmemiş olanlar arasında bile maneviyatı daha bireyselci anlama ve yaşama eğilimi yüksek. Bireyselcileşmiş, anlam yitimi yaşayan, “değer”leri değersiz görme eğiliminde olan gencin “hakk”ın güçlü değil gücün “haklı” olduğu bir vasatta, yaşadığı boşluğu karşısına
çıkan çer çöple doldurması şaşılacak bir durum değildir.

”Psikolojisi bozukmuş.”, ”Cinnet geçirmiş.” gibi ifadeler kasıtlı veya bilinçlidir, düzeni aklamanın bir yoludur! Nebhânî hikmetli söylemiş: “Bir yerde suç ender görülüyorsa suçu işleyen kişi, sık görülüyorsa düzen bozuktur!”

İnsan, cinnet noktasına neden gelir? Dar dairedeki sorunların çoğunlukla makro sistemden, yani sosyal, ekonomik ve siyasî düzenden kaynaklanan sebepleri vardır. Bütün suçu bir bakana hatta iktidara yüklemek haksızlık olur çünkü bu bozuk düzeni onlar kurmadı ancak sorumluluklarının büyüklüğünden kaçamazlar!

Şimdi iktidara soralım:

Bu bozuk düzeni değiştirmek için 24 yılda ne yaptınız, ne yapabildiniz; laikliğin ve kapitalizmin başını örtmüş olmaktan başka? Özal’ın yolundan gittiğinizi söylüyordunuz ki doğruydu! Onun derinleştirdiği, insanı yalnızlaştıran, kendine ve topluma yabancılaştıran, “değerlerimizi” değersizleştiren, bireyselciliği öne çıkaran düzenin kapitalist karakterini iyiden iyiye şiddetlendirdiniz.

Siz de benim gibi mi hissediyorsunuz bilmiyorum!

Büyüyen bir bataklıktaymışız gibi…

Kahramanmaraş’ta bir ortaokul öğrencisinin okula çok sayıda silahla girerek öğretmen ve öğrencileri hedef alması, ilk bakışta tek bir gencin “anormal” davranışı gibi görülebilir. Gerçekten de her toplu saldırıda kamuoyu önce fâilin kişiliğine, ruh hâline, aile geçmişine ya da olası bireysel sapmalarına yönelir fakat bu olay, yalnızca bir çocuğun karanlık iç dünyasıyla açıklanamayacak kadar ağır ve çok katmanlıdır. Çünkü burada karşımızda sadece bir fâil değil; ona silaha erişim imkânı veren bir çevre, onu önceden fark edemeyen bir kurumlar ağı, şiddeti sembolik olarak cazip kılan bir dijital kültür ve çocukları bu tür uç davranışlara sürükleyen daha geniş bir toplumsal iklim vardır.

Olayın ana hatları, 14 yaşındaki fâilin okula beş tabanca ve yedi şarjörle geldiğini, bir öğretmenle sekiz öğrenciyi öldürdüğünü, çok sayıda kişiyi yaraladığını ve silahların babasına ait olduğunu gösteriyor. Babasının tutuklanması da bu olayın aile içi silah güvenliği sorunuyla doğrudan ilişkili görüldüğünü ortaya koyuyor.

Bu nedenle meseleye “bireysel sapma” etiketi yapıştırmak, açıklayıcı olmaktan çok rahatlatıcıdır. Toplumlar çoğu zaman böyle travmatik olaylarda kendilerini teskin edecek basit bir formül arar: “Bu çocuk sorunluydu!”, “Psikolojisi bozuktu!”, “İstisnâî bir vakaydı!” Oysa bu tür açıklamalar, suçun fâilde toplandığı ve sistemin geri kalanının masum kaldığı yanılsamasını üretir. Elbette fâilin bireysel sorumluluğu vardır ama bu sorumluluk, tek başına yeterli açıklama sunmaz. Bir çocuğun, üstelik bir okul ortamında, bu denli yüksek öldürücülüğe sahip bir saldırı gerçekleştirebilmesi için onun yalnızca öfkeli olması yetmez; aynı zamanda buna imkân veren maddî, kurumsal ve kültürel koşulların da mevcut olması gerekir. Nitekim Reuters’a dayanan bilgiler, saldırganın silahlarla önceden tanışık olabileceğini, babası tarafından atış poligonuna götürüldüğünü ve olayla ilgili ön hazırlık işaretleri bulunduğunu aktarıyor. Bu durumda saldırı ânî bir cinnet olmaktan çok, imkânı önceden oluşmuş ve zihinsel olarak hazırlanmış bir şiddet pratiği görünümü kazanıyor.

Olayın en belirgin boyutu, kuşkusuz, silaha erişim meselesidir. Birçok ülkede okul saldırıları üzerine yapılan tartışmalarda görüldüğü gibi, ölümcül araçlara kolay erişim ile kitlesel şiddet arasında güçlü bir ilişki vardır. Kahramanmaraş vakasında da belirleyici ilk eşik budur. Eğer fâil, okula bu kadar çok silah ve mühimmatla girebiliyorsa burada sadece failin niyetinden değil, güvenlik zincirinin kırılmasından da söz etmek gerekir. Silahların ev içinde ne şekilde saklandığı, çocuğun bunlara ne zamandır erişebildiği, çevresinin bunu fark edip etmediği ve bu konuda herhangi bir uyarı mekanizmasının çalışıp çalışmadığı merkezî sorulardır. Babanın tutuklanması da zaten devletin olayı yalnızca “çocuğun suçu” olarak değil, erişim ve ihmal sorunu olarak da gördüğünü gösteriyor.

İkinci olarak, bu saldırı dijital şiddet kültürü ve taklit etkisi bakımından da ciddî bir uyarıdır. Reuters’ın polis kaynaklarına dayandırdığı haberde, fâilin WhatsApp profilinde 2014’te ABD’de altı kişiyi öldüren Elliot Rodger’a gönderme içeren bir görsel kullandığı bilgisi yer aldı. Bu ayrıntı, ilk bakışta küçük görünebilir fakat aslında son derece önemlidir çünkü bu tür görseller ve referanslar, fâilin yalnızca kendi öfkesini yaşamış bir çocuk olmadığını, küresel dolaşımdaki bir şiddet ikonografisine temas ettiğini düşündürür. Bu da okul saldırılarının artık yalnızca yerel travmalar değil, dijital ağlar aracılığıyla birbirini besleyen ve kopyalanabilen bir şiddet formu hâline geldiğini gösterir. Türkiye’de olayın hemen öncesinde ve sonrasında başka okul tehditlerinin sosyal medyada dolaşıma girmesi de bu “bulaşıcı şiddet” ihtimalini ciddiye almayı zorunlu kılıyor.

Üçüncü önemli boyut, okulun kurumsal savunmasızlığıdır. Bir öğrencinin çantasında beş silah ve yedi şarjörle okul binasına girebilmiş olması, yalnızca güvenlik eksikliği değil, risk algısının zayıflığı anlamına da gelir. Türkiye’de okullar, uzun süre bu tür saldırılardan görece uzak görüldüğü için okul güvenliği çoğu yerde daha çok dışarıdan gelebilecek tehditler veya genel asayiş çerçevesinde düşünülüyordu. Oysa Kahramanmaraş olayı, tehdidin okulun dışından değil içinden de gelebileceğini ağır biçimde hatırlattı. Bu nedenle olay sonrasında İçişleri ve MEB yetkililerinin okul güvenliği konusunda koordinasyon toplantıları yapması tesadüf değildir; bu, tekil bir suçtan çok sistem açığı algısının ortaya çıktığını gösterir.

Dördüncü boyut, çocukluk ve ergenlik döneminin yeni kırılganlıklarıdır. Fâil, 14 yaşındaydı. Bu yaş, yalnızca biyolojik ergenliğin değil, kimlik arayışının, dışlanma duygusunun, aşağılanma algısının, öfke birikiminin ve görünür olma arzusunun yoğun yaşandığı bir dönemdir. Tabii burada dikkatli olmak gerekir: Kamuya açık doğrulanmış kaynaklarda fâilin kesin motivasyonuna dair tamamlanmış bir resim henüz yoktur. Bu yüzden ona belirli bir psikiyatrik etiket yapıştırmak ya da meseleyi tek bir travmayla açıklamak acelecilik olur. Bununla birlikte eldeki veriler, çocuğun şiddeti yalnızca bir araç olarak değil, kendini duyurma ve bir tür mutlak güç gösterisi üretme biçimi olarak da kullanmış olabileceğini düşündürmektedir. Bu da günümüz ergen krizlerinin artık sadece içe kapanma, bağımlılık ya da depresyon biçiminde değil; nadiren de olsa dışa dönük yıkıcı şiddet biçiminde tezahür edebildiğini göstermektedir.

Beşinci olarak olay; aile, okul ve toplum arasındaki kopuklukların bir sonucudur. Bir çocuğun böylesine ağır bir saldırıya yönelmesi, çoğu zaman tek bir anda oluşmaz; öncesinde davranışsal sinyaller, dilde sertleşme, ölüm ve şiddet imgelerine ilgi, tehditkâr fanteziler, kapanma ya da öfke patlamaları gibi belirtiler olabilir. Bunların her zaman fark edilmesi kolay değildir fakat hiçbir sinyalin olmadığı varsayımı da çoğu zaman doğru çıkmaz. Burada asıl mesele; ailenin, öğretmenlerin, rehberlik hizmetlerinin ve yakın çevrenin bu tür belirtileri ne ölçüde ciddiye aldığıdır. Öğretmen sendikalarının ve uzmanların olaydan sonra yaptığı açıklamalarda, şiddetin yalnızca bireysel patolojiye indirgenmemesi ve çocukları bu noktaya getiren toplumsal nedenlerin incelenmesi gerektiğinin vurgulanması bu bakımdan önemlidir çünkü fail tek başına karar vermiş olsa bile, onu bu noktaya getiren yol çoğunlukla sosyal olarak örülür.

Buradan hareketle şu sonuca varmak mümkündür: Kahramanmaraş okul saldırısı ne yalnızca bireysel bir sapma ne de tamamen yapısal bir determinizmdir. Daha doğru ifade, bunun bireysel fail üzerinden patlayan yapısal bir kriz olduğudur. Birey, tetiği çekmiştir fakat o tetiğe uzanan yolu kolaylaştıran etkenler yapısaldır. Silahların evde bulunması yapısaldır. Dijital şiddet kültürünün çocukların zihnine sızması yapısaldır. Okul güvenliğinin bu ihtimallere göre tasarlanmamış olması yapısaldır. Rehberlik ve erken uyarı mekanizmalarının yetersizliği yapısaldır. Şiddetin toplumsal görünürlüğünün artması ve genç zihinde “birden herkesin dikkatini çekme” aracına dönüşmesi de yapısaldır. Evet, fâil olmaksızın olay gerçekleşmezdi ama bu yapı olmaksızın da fâil, bu kadar ölümcül hâle gelemezdi!

Bu yüzden asıl soru, “Bu çocuk neden böyle yaptı?” sorusundan biraz daha geniş kurulmalıdır. Sorulması gereken, şudur: “Bir çocuğun bunu yapabilmesi için hangi denetim, koruma ve anlamlandırma mekanizmaları çöktü?” Bu soru bizi, doğrudan çözüm alanına götürür. Silah güvenliği artık sadece yetişkinlerin bireysel tercihi olarak görülemez; evde çocuk varsa bu, kamusal güvenlik meselesidir. Okullarda rehberlik hizmetleri yalnızca sınav kaygısı ve kariyer yönlendirmesiyle sınırlı kalamaz; risk davranışı, şiddet sinyalleri ve dijital radikalleşme okuryazarlığı da bunun parçası olmalıdır. Dijital platformlar üzerinden dolaşan tehdit ve taklit kültürü daha ciddiye alınmalıdır. Okullar, “Bizde olmaz!” psikolojisinden çıkmalıdır çünkü bugün en büyük tehlike, toplumsal travmanın ardından bir süre konuşup sonra her şeyi unutmaktır.

Sonuç olarak Kahramanmaraş’taki okul saldırısı, yalnızca bir çocuğun suça trajik sürüklenişi değildir; aynı zamanda Türkiye’nin çocukluk, okul, aile, dijital kültür ve güvenlik anlayışına dair sert bir aynadır. Bu aynaya yalnızca fâilin yüzünü değil, toplumun ihmal ettiği kırıkları da görmek için bakmak gerekir. Eğer bu olay bir “istisna” diye kapatılırsa toplum, kendini avutmuş olur ama bir uyarı olarak okunursa o zaman bu acıdan ders çıkarma ihtimali doğar. En ağır gerçek şudur: Bazen bir toplumun yapısal zaafları, en görünür biçimde bir çocuğun elindeki silahta ortaya çıkar.